Bakan Ersoy: Deprem bölgesindeki toplam yatırımımız 34 milyar liraya ulaşacak

Kültür ve Turizm Bakanı Nuri Ersoy, Kahramanmaraş’taki programına valilik ziyaretiyle başladı. Valilikte çiçeklerle karşılanan Mehmet Nuri Ersoy, valilik şeref defterini imzaladıktan sonra il değerlendirme toplantısına katıldı. Vali Mükerrem Ünlüer, milletvekilleri ve kurum amirlerinin katılımıyla gerçekleşen toplantının ardından Ersoy, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi’ne geçerek Başkan Fırat Görgel’i ziyaret etti.

‘DEPREM BÖLGESİNDE YER ALAN TAŞINMAZA YÖNELİK 79 İŞİ TAMAMLADIK'

Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Başkan Görgel’den çalışmalara ilişkin bilgi aldıktan sonra Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası’na geçerek deprem bölgesinde gerçekleştirilen restorasyonların tanıtım toplantısına katıldı. Bakan Ersoy, burada yaptığı konuşmada, ‘Asrın felaketi’ olarak nitelendirilen 6 Şubat depremlerinin çok geniş bir coğrafyada yol açtığı ağır yıkıma karşı, devletin imkânlarıyla milletin de dayanışma ruhuyla yaraları sarmak için seferber olduğunu söyledi. Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak da vakit kaybetmeden deprem bölgesinde hasar görmüş tarihi yapıları gelecek nesillere aktarmak için çalışmalara başladıklarını kaydeden Ersoy, şöyle devam etti:

“Depremden etkilenen 11 ilimizde, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz aracılığıyla Bakanlığımıza tahsisli yapıların restorasyon proje ve uygulamaları için bugüne kadar toplam 12 milyar 265 milyonu aşan kaynak kullandık. Deprem bölgesindeki 11 ilimizde yer alan taşınmaza yönelik 79 işi tamamladık, 17 işte çalışmalarımız devam ediyor. 4 işin ise ihale süreçlerini yürütüyoruz. Başlık başlık ele almak gerekirse; Gaziantep'te tarihimizin önemli simgelerinden Gaziantep Kalesi'ni yeniden ayağa kaldırdık. Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi ile Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nde deprem ve diğer afetlerden kaynaklanan hasarların giderilmesine yönelik önemli çalışmalar gerçekleştirdik. Diyarbakır'da surlarımızdan müzelerimize, Saint George Kilisesi'nden Zerzevan Kalesi'ne kadar çok sayıda kültür varlığımız için restorasyon ve koruma çalışmalarını tamamladık. Diyarbakır Cezaevi’nin müzeye dönüştürülmesine yönelik 3’üncü etap çalışmaları devam ediyor.

Hedefimiz, 2027 başında cezaevi yapısını kültür ve sanat odaklı bir merkez olarak halkımıza sunmaktır. Hatay'da ise tarihi kent dokusunun ve kültürel mirasın korunmasına yönelik en kapsamlı çalışmalardan birini yürütüyoruz. Hatay Müzesi'nin onarımından Gastronomi Merkezi’nin restorasyonuna yönelik çalışmalarımız devam ederken Eski Belediye Binası’ndan Kurtuluş Caddesi’nde yer alan sivil mimarlık örneklerinin restorasyonuna kadar kent bütününe yönelik çalışmaları tamamladık. Bugün Hatay'da yalnızca tek tek yapıları değil, şehrin kültürel hafızasını ve tarihî kimliğini yeniden ayağa kaldırıyoruz. Hatay’da yüzlerce tescilli yapının projelendirilmesi için çalışmaları gerçekleştirmeye devam ediyoruz... Kahramanmaraş'ta da Kahramanmaraş Kalesi'nin ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenlemesi ile birlikte yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik çalışmalarımız tamamlandı. Kurtuluş Mahallesi’nde etaplar halinde çalışıyoruz, projelerini tamamladığımız tescilli yapıların restorasyon çalışmalarına başlıyoruz. Bunların yanında kentin önemli alanlarından Germanicia Antik Kenti ve Belediye Çarşısı’nın korunmasına ve ziyaretine yönelik proje çalışmalarımız tüm hızıyla devam ediyor"

'DEPREM BÖLGESİNDE İNCELENEN 678 VAKIF KÜLTÜR VARLIĞINDAN 31’İ TAMAMEN YIKILMIŞ, 144’Ü AĞIR HASARLIYDI'

Depremin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Malatya’da koordinatör olarak görevlendirdiğini belirten Bakan Mehmet Nuri Ersoy, şunları söyledi:

“Malatya'da Arslantepe'den Atatürk Evi'ne, Arkeoloji Müzesi'nden Beşkonaklar'a kadar birçok alanda koruma ve restorasyon çalışmaları yaptık. Şanlıurfa'da Göbeklitepe Ziyaretçi Karşılama Merkezi ve otopark yapımı tamamlanırken Karahantepe’de üst örtü yapımı çalışmalarımız tüm hızıyla devam ediyor. Şanlıurfa Kalesi'nin restorasyonunda 2’nci etap restorasyonun tamamlanmasının ardından kalemizi ziyarete açacağız. Elazığ’ın tarihi ve kültürel mirasını gelecek kuşaklara aktarmak üzere Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesini açtık. Adıyaman’da Cumhuriyet İlkokulu binasının rekonstrüksiyonunun yapılarak müze olarak kullanılmasına ilişkin çalışmaları da yürütüyoruz.

Deprem sonrasında yürüttüğümüz çalışmaların önemli bir boyutunu da vatandaşlarımızın mülkiyetinde bulunan tescilli taşınmaz kültür varlıklarına sağladığımız destekler oluşturuyor. ‘Taşınmaz Kültür Varlıklarına Yardım Sağlanmasına Dair Yönetmelik’ kapsamında, depremden etkilenen 11 ilimizde; bin 297 proje yardımı ve 311 uygulama yardımı olmak üzere toplam bin 608 taşınmaz kültür varlığı için sözleşme imzaladık. Bu kapsamda toplam 2 milyar 140 milyon lirayı aşan bir destek programı yürütüyoruz.

Çünkü biz biliyoruz ki bir şehrin sokağı da çarşısı da meydanı da mirastır. Bu nedenle çalışmalarımızı yapı bazında değil, tarihi kent dokularını ve şehir hafızasını koruyacak bütüncül bir anlayışla sürdürüyoruz. Depremin hemen ardından öncelik verdiğimiz çalışmalardan biri de yıkılan-ağır hasar gören tarihi yapılardaki kültür enkazının korunması, ayrıştırılması ve belgelenmesi oldu. Çünkü tarihi bir yapının her taşı, her ahşap parçası, her mimari unsuru geçmişten bize ulaşan bir belgedir. Depremin ilk anından itibaren devletimizin bütün kurumlarıyla olduğu gibi, Vakıflar Genel Müdürlüğümüz de sahada seferber oldu. Vakıflar Genel Müdürlüğümüz 11 ili kapsayan deprem bölgesi için 22 milyar lira tutarında bütçe ayırdı. Teknik ekiplerimiz ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Türkiye Milli Komisyonu uzmanlarıyla birlikte kapsamlı hasar tespit çalışmaları gerçekleştirdik. Deprem bölgesinde 678 vakıf kültür varlığını tek tek inceledik; her bir eserin mevcut durumunu kayıt altına aldık, müdahale önceliklerini belirledik. Bu eserlerin 31’i tamamen yıkılmış veya göçmüş, 144’ü ağır, 104’ü orta, 98’i hafif hasarlı olarak tespit edildi. 301 eserimizin ise depremi hasarsız atlattığını belirledik.

Deprem bölgesinde yürüttüğümüz çalışma, sıradan bir yapım faaliyeti değil; tespitten korumaya, projelendirmeden bilimsel değerlendirmeye, ihale süreçlerinden uygulamaya kadar uzanan kapsamlı ve çok aşamalı bir ihya seferberliğidir. Bugün itibarıyla deprem bölgesinde sözleşmeli işler kapsamında yürüttüğümüz çalışma 377 eser/parsel ölçeğine ulaşıyor. Bugüne kadar 377 eser/parselin 209’unu tamamladık. Çok şükür ki, deprem bölgesindeki vakıf kültür varlıklarının restorasyon ve ihya programında toplam iş yükünün yarısından fazlasını tamamlamış durumdayız. Ve çalışmalarımız hız kesmeden devam ediyor. 2026 yılı sonuna kadar 58, 2027 yılı içerisinde ise 110 olmak üzere toplamda 168 işin daha tamamlanması planlanıyor. Özellikle 2026 yılının kalan aylarında önemli bir tamamlanma ve açılış takvimimiz bulunuyor. Eylül ayında 1, Ekim ayında 7, Kasım ayında 15 ve Aralık ayında ise 35 eserin tamamlanması planlanıyor”

'DEPREM BÖLGESİNDEKİ TOPLAM YATIRIMIMIZ 34 MİLYARA ULAŞACAKTIR'

Vakıf ve kültür varlıklarının kendileri için geçmişten kalan taş yapılar değil, bu milletin dayanışmasının, hayır anlayışının, şehir kurma iradesinin ve medeniyet tasavvurunun somut eserleri olduğunu ifade eden Bakan Ersoy, “Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz 12,2 milyar lirayı aşan, Vakıflar Genel Müdürlüğümüz ise 22 milyar liralık kaynak ayırdı. Bugüne kadar toplam 24 milyar liralık iş gerçekleştirilirken, kalan projelerin tamamlanmasıyla deprem bölgesindeki toplam yatırımımız 34 milyar liraya ulaşacaktır. 6 Şubat depremleri bize bir kez daha gösterdi kültürel mirasımızı da afetlere karşı daha dirençli hale getirmek zorundayız. Bundan sonraki süreçte de kültür varlıklarımızın belgelenmesine, dijital envanterlerinin güçlendirilmesine, yapısal risklerinin belirlenip, koruma çalışmalarının daha etkin biçimde yürütülmesine devam edeceğiz. Bugün deprem bölgesinde yürüttüğümüz çalışmaların her birinde milletimize karşı sorumluluk bilinciyle hareket ediyoruz. Biz, depremden etkilenen tüm şehirlerimizi, tarihi ve kültürel değerleriyle birlikte yeniden ayağa kaldıracağız. Bu büyük süreçte emeği geçen tüm kurumlarımıza, bilim insanlarımıza, mimarlarımıza, mühendislerimize, restoratörlerimize, sanat tarihçilerimize, arkeologlarımıza ve fedakarca çalışan tüm mesai arkadaşlarıma teşekkür ediyorum” diye konuştu.

‘CAMİLERİN VE MARAŞ KALESİ’NİN AÇILIŞINI YAPTI’

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası’ndaki toplantının ardından depremde ağır hasar alan ve restorasyonu tamamlanan tarihi Acemli Camii’ne geçti. Ersoy, burada düzenlenen törende Acemli Camii ile birlikte restorasyonları tamamlanan Bektutiye, Hacı Veli Bey, Saraçhane ve Şekerli Camii’nin açılışlarını gerçekleştirdi.

Ersoy ve beraberindeki protokol daha sonra, Bakanlık ve Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi iş birliğinde restorasyonu tamamlanan tarihi Maraş Kalesi’ne geçti. Saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan törende konuşan Bakan Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinde tamamen yıkılan, çok ağır hasar gören yüzlerce tarihi yapıyı özgün mimarisini koruyarak yeniden inşa ettiklerini, taş taş söküp yeniden birleştirip onardıklarını belirtti. Bakan Ersoy Kahramanmaraş Kalesi'nde depremin yarattığı tüm hasarların onarıldığını belirterek, “İşte Kahramanmaraş Kalesi de onlardan bir tanesi. Depremler dolayısıyla Kalemizin güneybatı surlarının bir bölümü yıkılmıştı. Kuzeydoğu surlarında da zemin hareketleri ve şev duvarlarındaki hasarlar nedeniyle ayrılma, ötelenme ve stabilite problemleri meydana gelmişti. Yıkılan bölümü, kalenin özgün yapım tekniği ve mevcut duvar dokusunu dikkate alarak yeniden yaptık. Hasarlı şev tutucu duvarları ise kontrollü şekilde söktük. Zemin hareketleri ve taşıma gücü problemlerini gidermek için temel ve zemin güçlendirmesini yaptıktan sonra söktüğümüz duvarları yeniden ördük, onarımlarını gerçekleştirdik.

Ayrılma ve hareketlerin yoğun olduğu sur kesimlerinde de bilim insanlarımızın ve uzmanlarımızın gerekli gördüğü müdahaleleri titizlikle gerçekleştirdik. Bu hassas süreci tamamlayıp tarihi ayağa kaldırdıktan sonra bu kez misafirlerimizin bu eseri en güzel şekilde deneyimlemesi için ağır hasar gören eskisinin yerine yeni ziyaretçi karşılama merkezimizi inşa ettik. Ayrıca kale üst kotunda daha güvenli ve düzenli bir ziyaretçi dolaşımı sağlayacak yürüyüş yollarını düzenledik; bilgilendirme ve yönlendirme sistemlerini yeniledik ve çevre düzenleme çalışmalarını tamamladık. Kahramanmaraş Kalesi’ni ayağa kaldırıp korumakla beraber onu şehrimizin kültür ve turizm hayatına çok daha güçlü şekilde fayda sunacak bir donanıma da kavuşturmuş olduk. Şunun altını özellikle çizmek isterim; kültürel mirasın korunması, geçmişe duyduğumuz saygının olduğu kadar geleceğe karşı sorumluluğumuzun da bir gereğidir. Bizim için restorasyon yalnızca yıkılanı yeniden yapmak değildir. Restorasyon, tarihi eserin özgün kimliğine saygı göstererek onun gelecekte de varlığını sürdürebilmesini sağlamaktır. Kahramanmaraş Kalesi’nde gerçekleştirdiğimiz çalışmalar da bu anlayışın bir sonucudur. Deprem karşısında zarar gören bu tarihi mirası yeniden ayağa kaldırırken, aynı zamanda onun taşıdığı tarihi ve sembolik anlamı da geleceğe aktarmış oluyoruz" ifadelerini kullandı.

ÖZTUNÇ: SAYIN BAKANIMIZA TEŞEKKÜR EDİYORUM

CHP Kahramanmaraş Milletvekili Al Öztunç da Maraş Kalesi’nin Kahramanmaraş’ın kurtuluşunda çok önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, “Buranın tarihi Kahramanmaraş açısından ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti açısından çok önemlidir. Uzun bir süredir restorasyon çalışması gerçekleştiriliyordu ben Sayın Bakanımıza teşekkür ediyorum, elinize emeğinize sağlık. Ama bir de ricam var, Germanicia gerçeğimiz var Sayın Bakanım. Gaziantep’te bir Zeugma ama bizde o kadar çok mozaik var ki, Germanicia’ya ait. Bunu eğer gün yüzüne çıkarabilirsek Kahramanmaraş’ın ekonomik olarak, kültürel olarak geleceğine yönelik büyük bir çalışma yapmış oluruz. Sizin ben bakan olarak bu konularda hassas olduğunuzu biliyorum, çalışmalarınızı da biliyoruz. Eğer bu konuda da Kahramanmaraş’a destek olursanız ve Germanicia’nın gün yüzüne çıkması için daha büyük bir emek verirseniz bütün Kahramanmaraşlılar adına size bir kez daha teşekkür ederiz” diye konuştu.

GÖRGEL: TARİHİ DOKUNUN KORUNMASINA BÜYÜK ÖZEN GÖSTERİLDİ

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel ise Kahramanmaraş’ın geçmişini geleceğe taşıma mücadelesini verdiklerini, bu mücadelede Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un kendilerini yalnız bırakmadığını belirterek, şunları söyledi:

“Bugün yeniden ziyarete açtığımız Kahramanmaraş Kalesi'nde de bu hassasiyetin çok güzel bir örneğini görüyoruz. Surlar nakış nakış işlendi. Tarihi dokunun korunmasına büyük özen gösterildi. Kültür varlığımızın taşıdığı bütün değerler gözetilerek kalemiz yeniden ayağa kaldırıldı. Biz de Büyükşehir Belediyesi olarak bu tarihi mekanı yaşayan bir alan haline getirmek istiyoruz. Hemşehrilerimizin, gençlerimizin kaleyle daha güçlü bir bağ kurabilmesi için şehrimizin farklı noktalarında hizmet veren Kırkaltı Kafelerimizden birini de buraya kazandırmış olduk. Çünkü biz istiyoruz ki gençlerimiz bu kalenin gölgesinde kitap okusun, hemşehrilerimiz burada bir çay içip şehrin manzarasını seyretsin, çocuklarımız bu surların arasında kendi şehirlerinin tarihini öğrensin.”

Konuşmaların ardından Bakan Mehmet Nuri Ersoy, törene katılan protokol üyeleriyle birlikte kurdeleyi keserek Maraş Kalesi’nin açılışını yaptı.