Kokarcaya 'panzehir etkisi'; fındıkta zarar sıfıra yaklaştı

Selçuk BAŞAR-Efnan KÖSE/TRABZON, (DHA)- DOĞU Karadeniz’de fındık üreticilerinin korkulu rüyası haline gelip, yüzlerce bitki türüne zarar veren istilacı böcek kahverengi kokarca, Trabzon genelinde yürütülen çok yönlü mücadeleyle büyük oranda kontrol altına alındı. Yaklaşık 30 bin kışlağın ilaçlanması, ‘cezbet-öldür’ yöntemiyle kurulan feromon tuzaklarının yanı sıra doğaya salınan 3 milyon samuray arısının biyolojik etkisiyle, geçen yıl fındıkta yüzde 10'un üzerine çıkan ürün zayiatı bu sezon neredeyse sıfıra indi.

Dünya fındık üretimi ve pazarının büyük kısmını elinde bulunduran Doğu Karadeniz’de, başta fındık olmak üzere 300’den fazla bitki türüyle beslenebilen ve tarım ürünlerinde zarara yol açan ‘kahverengi kokarca’ zararlısına karşı mücadele bu yıl da sürdürüldü. Ev ve tarım alanlarında da yoğun şekilde görülen zararlıya yönelik çalışmalar kapsamında yaklaşık 30 bin kışlak ilaçlanırken, feromon tuzakları da kokarcanın yoğun olduğu belirlenen bahçelere yerleştirildi. Kimyasal mücadelede ‘cezbet-öldür’ yöntemi uygulanırken, biyolojik mücadele kapsamında ise Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2 yılda üretilerek doğaya salınan yaklaşık 3 milyon samuray arısı kullanıldı. Kokarcanın çoğalmasını engelleyen samuray arıları, zararlının popülasyonunun düşürülmesinde etkili oldu. Yürütülen yoğun mücadele sonucunda kahverengi kokarcanın bu yıl fındık bahçeleri ve tarım arazilerindeki etkisi büyük ölçüde azalırken, mahsullerde verim kaybının yaşanmaması üreticilerin yüzü güldürdü.

‘FINDIKTA SIFIRA YAKIN ZARAR VAR’

Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürü İsa Kaplan, yapılan ilaçlamalarla bu yıl kokarcanın fındığa zarar vermediğini ifade ederek, “İlkbahar aylarında kokarca kışlaklardan çıkıp bahçelere doğru hareket ettiğinde öncelikle Trabzon Büyükşehir Belediyesi ilaçlama ekipleriyle beraber 30 bine yakın kışlağı ilaçladık. Bu etkin mücadele ile bahçelere daha az kokarcanın gitmesini sağladık. Tarım Bakanlığımızın bizlere vermiş olduğu bütçeyle feromon tuzaklarını aldık ve bahçelerde belli bir ritmik aralıklarla kokarcanın yoğun olduğu bahçelere astık. Asılan tuzakların etrafını 4-5 gün içerisinde cezbet-öldür sistemiyle zirai ilaçlama yaptık. Kokarcanın yoğun olduğu bahçelerde de ilaçlama yaptık. Özellikle 2026 sezonu fındık hasadında kokarcanın zararının hemen hemen hiç olduğunu gördük. Sıfıra yakın bir zarar var” dedi.

‘GİRDİĞİ YERDEN 50 YIL ÇIKMIYOR, BİTTİĞİNİ SÖYLEYEMEYİZ’

Yağışların bol geçmesiyle fındıkta küllenme sorunun olduğunu kaydeden Kaplan, kokarca ile mücadelenin sürdürüleceğini ifade ederek, “Bu sene yağışların bol olmasından dolayı külleme dediğimiz, mantar hastalıklarından etkilendi. Fındık yetiştiricilerimizi uyardık, çiftçi buluşmaları yaptık. Bu mücadeleyi yapan vatandaşlarımız küllemeden etkilenmedi ama yapmayan vatandaşlarımızın fındığında da rekolte düşüklükleri oldu. Bu sene ki sıkıntımız külleme oldu. Kokarcanın kesinlikle bittiğini söyleyemeyiz. Yine sonbaharda kışlak mücadelemizi yapacağız. Evlere, eylül ayında yoğun bir kokarca akını olacak. Özellikle her yıl tespit ettiğimiz bir nokta var; eylül ayının ortalarından sonra 2 gün çok yoğun bir akın olacak. 2 günden sonra da sıfıra düşecek, telaş yapmasınlar. 20 bin biosidal ürünü evlere dağıttık. Ev ilaçlamada kullanılan halk sağlığı ürünleridir. Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlanan ilaçlardır. Dünyada kokarcanın her şeyini incelediğimizde, kokarca girdiği yerden 50 yıl çıkmıyor. Kesinlikle rehavete kapılmadan bu mücadelemizi hızlı ve etkin bir şekilde devam ettirmemiz lazım” diye konuştu.

‘SAMURAY ARISI BU İŞİN BİTİŞ NOKTASI OLACAK’

Kaplan, doğaya salınan samuray arılarının kokarcanın azalmasında en önemli etken olduğunu kaydederek, “Geçen sene kokarcanın fındıkta yüzde 10’un üzerinde bir zararı vardı, bu sene sıfırlara yakın bir zayiat var. Aldığımız rakamlara göre şu bir gerçek ki, fındıktaki zarar geçen seneye göre oldukça az. Samuray arı mücadelesini biz sahada izledik. Kokarcanın yumurtasını parazitleyip kendi yavrusunun çıkmasını sağlıyor. Bunu oldukça yoğun gördük. Bakanlığımızın üretip 2 yılda doğaya saldığı 3 milyon samuray arısı işlevini yaptı. Samuray arısı bu mücadelenin bitiş noktası olacak” dedi.

‘FINDIĞIMIZA ZARAR VERDİĞİNİ DÜŞÜNMÜYORUM’

Fındık üreticisi Şenay Şimşek, geçen seneye oranla kokarcanın azaldığını belirterek, “Kahverengi kokarca geçen sene çok fazla vardı. Köyde duramıyorduk, kokusu ve görüntüsü rahatsız ediciydi. Çok şükür bu sene 1 tane bile göremedik. Rahat rahat fındık toplayabildik. Sanırım güzel ilaçlama yapıldı. Geçen sene canımızdan bezmiştik. Fındığımıza da çok fazla zarar vermediğini düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

‘MAHSULLERİMİZ BU YIL İYİ DURUMDA’

Fındık üreticisi Ali Paşa Şimşek, fındığın yanı sıra diğer mahsullerin de verimli olduğunu ifade ederek, “Geçen sene dikmiş olduğumuz mahsullerimizde ve fındığımızda zarar vardı. Bu seneki ilaçlamadan dolayı fındık randımanımız ve bahçedeki domates, salatalık ve fasulyelerimiz iyi durumda. Geçen seneye göre bu sene çok az seviyede kokarca var. Evimizin her yerindeydi. Belediyemizden aldığımız ilaç desteğiyle, tuzaklarla ve kendi gayretimizle Allah’a şükür bu sene kokarca yok” dedi.

‘İYİ Kİ KOKARCA AZALDI’

Memnune Sevim de “Bu sene kokarca olmadı. Bütün fındığımızı yemiş ve acılaştırmıştı. Bu sene çok az var. İyi ki de azaldı gitti. Rızkımıza mani olmuştu. Çok zorladı bizi, tüm evimizi sarmıştı, perdelerimize kadar yapışmıştı” diye konuştu. (DHA)

FOTOĞRAFLI