Türkiye ve İtalya’dan uzayda ortak görev hazırlığı

Antalya’nın Belek turizm merkezindeki 77’nci Uluslararası Uzay Kongresi kapsamında düzenlenen Türkiye-İtalya Uzay Ortaklığı paneline İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo, İtalya Uzay Ajansı Özel Komiseri Mario Cospito, ilk Türk astronot ve Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Yönetim Kurulu Üyesi Alper Gezeravcı, İtalyan astronot Walter Villadei ve IAC 2026 IPC Başkanı Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu katıldı. Panelin moderatörlüğünü İtalya Büyükelçiliği Ekonomi ve Ticaret Dairesi Başkanı Andrea Della Nebbia yaptı.

UZAY İŞBİRLİĞİ İKİ ÜLKENİN ÖNCELİĞİ

Açılışta konuşan Büyükelçi Giuseppe Manzo, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin Temmuz ayındaki NATO Zirvesi sırasında uzay işbirliğini de görüştüğünü belirtti. Uzay teknolojilerinin sağlık, doğal afetlerin takibi ve güvenlik gibi alanlarda kullanıldığını anlatan Manzo, “İtalya-Türkiye işbirliğinde güçlendirilecek ve genişletilecek bir alan varsa, bu kesinlikle uzay sektörüdür. Bu konu aslında bizim en temel ihtiyaçlarımıza dokunuyor” dedi.

Mario Cospito, İtalya Uzay Ajansı (ASI) ile TUA’nın 2025’te imzaladığı mutabakat muhtırasıyla 10 yıllık işbirliği çerçevesi oluşturduğunu söyledi. Anlaşmanın yer gözlemi, uydu navigasyonu, yer altyapısı, uzay havası, fırlatma sistemleri ve eğitimi kapsadığını belirten Cospito, “Artık diyalogdan, yapılandırılmış bir işbirliğine geçtik. ASI ve TUA şu anda bir veya daha fazla 12U Küp Uyduya dayalı bir Yer Gözlem ve Yörünge İçi Teknoloji Gösterim Görevi için bir uygulama düzenlemesini müzakere ediyorlar. Ortak bir görev; teknolojik hedefleri, sorumlulukları, kabiliyetleri paylaşmak ve tüm görev döngüsünü tamamlamak için birlikte çalışmak anlamına geliyor” diye konuştu.

‘AY’A GÖNDERECEĞİMİZ UZAY ARACI HAZIR’

Türkiye’nin Milli Uzay Programı’ndaki hedeflerini anlatan Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu da, Türk vatandaşının uzaya gönderilmesinin ardından Ay görevi için çalışmaların sürdüğünü söyledi. Karabeyoğlu şöyle konuştu:

“Bir diğeri ise yine son derece iddialı olan, Ay’a bir uzay aracı göndermek. Umuyoruz ki önümüzdeki yılın başlarında bu gerçekleşecek. Uzay aracımız hazır ve bu araçta hibrit roket itki sistemi de dahil olmak üzere Türkiye içinde yerli ve milli olarak geliştirip ürettiğimiz pek çok sistemimiz bulunuyor.”

SOMALİ’DE UZAY LİMANI HEDEFİ

Türkiye’nin kendi fırlatma kabiliyetini geliştirmeyi hedeflediğini belirten Karabeyoğlu, Somali’de kurulacak uzay limanının önemine dikkat çekti. Türk-İtalyan işbirliğinde Baykar ile Leonardo arasındaki ilişkiye de değinen Karabeyoğlu şöyle devam etti:

“Türkiye’nin bir uzay limanına ihtiyacı var. İtalya’nın Kenya sahillerine çok yakın bir uzay limanı olduğunu biliyorum. Biz de ona çok yakın, komşu bir ülkede bir uzay limanına sahip olacağız. Türk şirketleri bünyesinde kendi uzay fırlatma kabiliyetlerimize sahip olmak istiyoruz, bu bağımsızlığımız için önemli.”

GEZERAVCI: UZAY BİR İŞBİRLİĞİ ALANIDIR

Alper Gezeravcı, ilk insanlı uzay görevinin yalnızca kişisel hayalini değil, bir milletin hayalini gerçekleştirdiğini söyledi. Görevde insan metabolizması, tıp, malzeme bilimi ve mikrobiyoloji gibi alanlarda 13 deney yaptıklarını anlatan Gezeravcı, “Uzay bir rekabet alanı değil, bir işbirliği alanıdır. Bu işbirliği, tüm alanlardan farklı disiplinleri ve farklı geçmişleri bünyesinde barındırır. Elde edilen sonuçların, Milli Uzay Programımıza uygun olarak gelecekte planlanan insanlı görevlere yansıtılması amacıyla geri döndük.” dedi.

BİRBİRLERİNİN DENEYLERİNE KATILDILAR

İtalyan astronot Walter Villadei, Gezeravcı ile uzayda kurdukları ilişkinin bilimsel çalışmalara da yansıdığını belirtti. Uzay görevlerinin kurumlar, bilim insanları ve sanayinin katkısıyla gerçekleşen kolektif bir çaba olduğunu vurgulayan Villadei şunları kaydetti:

“Alper bizim bazı ulusal deneylerimize katkıda bulunduğu gibi, ben de Türk deneylerinden bazılarına katılmaktan büyük mutluluk duydum. Yani dostluk, iş birliği anlamına geliyor. Uzay İstasyonu, uluslararası ortakların barışçıl bir şekilde birlikte iş birliği yaptığı az sayıdaki yerden biri olmaya devam ediyor. Bunu Alper ile Türkiye ile yapmak, birlikte iş birliği yapabileceğimizin gerçek bir kanıtıydı.”