EN ÇOK OKUNANLAR

İstanbul

İstanbul'un 'kayıtsız' kadın balıkçıları

Beyza Nur GÜLER - Ali AKSOYER-HARUN UYANIK/İstanbul, (DHA) 26.10.2020 13:16
İstanbul'un 'kayıtsız' kadın balıkçıları

Küçük ölçekli aile balıkçılığının temelini kadın balıkçılar oluşturuyor. Resmi kayıtlara göre Türkiye'de yalnızca 400 kadın balıkçı var. Ancak yapılan saha çalışmaları, sayılarının binleri bulduğunu gösteriyor. Kadın balıkçılar genellikle tekne sahibi olmadığı için su ürünleri kooperatiflerine üye ya da ortak olamıyor, kayıtlarda görünmüyorlar. Bu nedenle sorunlarını ve taleplerini dile getiremiyor, karar mekanizmalarında yer alamıyorlar. Onlar da sabahın erken saatlerinde 'Vira Bismillah' diyor, erkeklerin yaptığı tüm işlerin üstesinden geliyorlar. Ancak Sektördeki yerleşik toplumsal cinsiyet rollerinden, yani balıkçılığın erkek mesleği olarak algılanmasından mustaripler. 20 yılı aşkın süredir balıkçılık yapan Hülya Onaran ve balıkçılığı bırakarak yönetimde kadın sesi olmayı tercih eden Zeytinburnu Su Ürünleri Kooperatifi Üyesi Sevinç Konkuş, Türkiye'de Kadın balıkçı olmayı ve kadın balıkçıların sorunlarını Demirören Haber Ajansı(DHA)'na anlattı. 

"DENİZDE TAMAMEN YALNIZDIM DİYEBİLİRİM"

Eşi ile birlikte 20 yılı aşkın bir süredir Balıkçılık yapan 51 yaşındaki Hülya Onaran, "Profesyonel olarak bir 10 sene falan oldu ama eşim ile beraber 20 seneden fazladır bu iş yapıyorum. Severek, büyük özveriyle, şevkle yapıyorum. Bir 10 sene öncesine kadar  kadın balıkçı hiç yoktu denebilir. Denizde tamamen yalnızdım. 1, 2, 3 derken sayımız çoğaldı. Her çıktığımda artık hemcinslerimi görüyorum. Bu da çok hoşuma gidiyor. Daha çok olsun, profesyonel olmasa bile, amatör olarak yapsınlar" şeklinde konuştu. 


HER SABAH 'VİRA BİSMİLLAH' DİYOR

Bu mesleğe nasıl başladığı sorusuna ise gülerek, "esprili bir olay" diyen Onaran, hikayesini şu sözlerle anlattı: 

"Eşim sürekli çıkardı balığa. Takım yaptırıyordu, oltalarını falan. Tabii dışarıda yaptırdığı için pahalıya geliyordu. Astarı yüzünü geçiyordu diyebilirim. Bana dedi ki, 'Sen evde iş yapıyorsun, onu yapana kadar benim oltalarımı bağla, en azından dışarıya para vermeyeyim.' Yapar mıyım, yapamaz mıyım, becerebilir miyim derken, baktım ben bu işi beceriyorum. O zaman eşime dedim ki, 'Sen bunu dışarıda parayla yaptırıyorsun, bana da bu paranın yarısını ver o zaman.ö O da , "Sen de dışarıdan balığı parasıyla almıyor musun? Sen de o zaman balığın parasını ver' dedi. Böyle konuşurken esprili bir şekilde, bir olta takımıyla başladım balığa çıkmaya. Sabah 5'te kalkarız, takımlarımızı hazırlarız, üstümüzü başımızı değiştiririz, teknemizi hazırlarız. Sonra marşa basar, vira bismillah deriz. Ezan okunmadan oltamızı denizi veririz. Saat 9-9 buçuk gibi zaten bitiyor. Sonra limana geliriz, kahvaltımızı yaparız, dinlenirsek dinleniriz. Sonra tekrar yeme çıkarız ve akşam balığına hazırlanırız."


"ÇOK ZORLANDIM AMA KENDİMİ KABUL ETTİRDİM"

Kendisini denizde zorlayan herhangi bir durum olmadığını aktaran Onaran, en başta bir kadın olarak erkek egemen bu sektörde kabul edilmediğini dile getirerek, 

"Belki ben denizi çok sevdiğim için zorluklarını görmek istemiyorum. Çünkü denizi, balık tutmayı çok seviyorum. Erkeklerin yaptığı işleri yapmak, benim hoşuma gidiyor. O zaman kendimi çok farklı hissediyorum ve diyorum ki, 'Benim yapamayacağım hiçbir şey yok.' erkekler yapabiliyorsa, ben neden yapamayayım ki bunu? Benim neyim eksik? İlk zamanlar çok fazla kabul etmediler. Kadının denizde ne işi var dediler. Ben neden yapamayayım? Bunu neden cinsiyet olarak ayırıyorlar ki? Kadın da, erkek de bunu yapabilir. Sürekli, üzerine basa basa sohbetlerine katıldım, aralarına katıldım, toplantılarına girdim. Eşim de bu konuda çok fazla destek oldu. Çok zorlandım ama ben kendimi kabul ettirdim. Şu an "Sen bizden birisin' diyorlar. Bir erkek ya da kadın olarak değil, beni ben olarak görüyorlar" ifadelerini kullandı. 


"KADIN SESİ BU SEKTÖRE EPEYCE ETKİ EDİYOR"

Eşiyle birlikte yıllarca balıkçılık yaptıktan sonra, Zeytinburnu Su Ürünleri Kooperatifi'ne üye olarak, yönetimde kadın sesi olan 57 yaşındaki Sevinç Konkuş ise, şunları anlattı: 


"Evlendiğim tarihten beri eşimle birlikte hafta sonları boğazda olta balıkçılığına çıkardım. Aktif balıkçılık yapıyorduk o zaman.  90 yılında körfez krizinin ekonomik çöküntüsü ile Akçakoca'ya taşındık. Balıkçı teknesi aldık. Akçakoca Melenağzı'nda balıkçılık yapmaya başladık. Midye avcılığı, palamut, kalkan avcılığı yapıyorduk. Bu maceramız bir 6 sene kadar sürdü. 6 senenin sonunda İstanbul'a döndük ve yine İstanbul'da olta balıkçılığı yaptık. Eşim ve oğlum aktif dalgıçtır. Ben de dalgıcım. Biraz daha denizlerin altında olmayı, üstündeysem de kooperatifte, yönetimde olmayı tercih ettim. Faydalı da olduğumu düşünüyorum. En azından bir kadın sesi, kadın bakışı bu sektöre epeyce etki ediyor diye düşünüyorum. Eskiden aktif balıkçıydım, artık değilim. Daha çok yönetimde 4. Kişi olarak görev aldım. Ve kadınların hep var olduğu bu meslekte yapısal görevde yer almayı tercih ettim. Yollarımız "Kadın Balıkçılar Derneğiö ile kesişti. Gönüllü olarak dernekle çalışıyorum. Kadın balıkçıların erkek egemen bu meslekte yapısal sorunları var. Çünkü kooperatiflere üye olan kadınların sayısı, İstanbul gibi bir yerde bile çok az. Kadınlar kooperatife üye olmayınca dertlerini anlatamıyor, örgütlenemiyorlar. Oysa teknelerinde yüzde bir hisseye bile sahip olsalar, kooperatiflerine üye olacaklar. Karar mekanizmalarında yer alacaklar. Kadın kendini ifade edecek, farkındalığı olacak. Açıkçası ben bunu çok önemsiyorum. Kayıtlı olarak 400 kadın balıkçı var. Ancak sahaya indiğimizde sayılarının bini aştığı tespit edildi."


"90'LI YILLARDA KADININ TEKNEYE ÇIKMASINI UĞURSUZLUK SAYARLARDI"

Aktif balıkçılık yaptığı yıllara göre, yönetimde yer aldığı bu dönem arasında ciddi farklar olduğunu vurgulayan Konkuş, 

"Çok büyük gelişme yaşandı. Hakikaten eskiden, 90'lı yıllarda beni tekneye çıkartmazlardı. Ben Batı Karadeniz 'de yaşadım. Kadının tekneye çıkmasını uğursuzluk sayıyorlardı. Şafakla eşim giderken biniyordum tekneye ya da beni başka bir yerden alırdı. Biz bu şekilde iş görüyorduk. Ama şimdi çok büyük gelişme sağlandı. Yer yer kadınları hatta gençleri denizlerde görüyoruz"  dedi. 

Öte yandan Konkuş, üyesi olduğu Kadın Balıkçılar Derneği'nin yürüttüğü ve UNDP SGP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Küçük Hibeler Programı) tarafından finanse edilen 'Mavi Gezegen Mavi İşler Projesi'ni de şöyle anlattı: 

"Şu anda yürürlükte olan 'Mavi Gezegen Mavi İşler' projemiz var. Bunun kapsamında da ev ekonomisine katkı sağlaması için mevsimindeki balıkları konserve yapıyoruz. Bir yıldır bunun üzerinde uğraşıyoruz.  7 bölge üzerine tasarladık bu projeyi. Mevsiminde bol olan, hatta bazen atıl olan yöresel balıkları, ev ekonomisine katkı sağlamak amacıyla konservelemeye uğraşıyoruz."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, koronavirüse karşı alınan yeni tedbirleri açıkladı
Tayland'da balıkçının 2.4 milyon pound değerindeki keşfi görenleri şaşırttı
ABD'li ilaç firması Moderna'dan müjdeli haber
Can kaybı 13 bin 746'ya yükseldi
Egzama için kullandığı krem, tüm vücudunda yara çıkmasına neden oldu
Boşanma aşamasındaki eşini çalıştığı markette av tüfeğiyle öldürdü
Bıçakla öldürdüğü arkadaşının cesedini 1 gün evinde saklayıp, ormanlık alanda yakmış
Yasa dışı bahis dahil illegal içerikli 75 siteye erişim engeli
Dizi ekibinin kaldığı otel odasının kapısını tekmeleyen şüpheliler tutuklandı
Özgür Duran'ın ailesinden 'Kadir Şeker'i katil olarak tuttular' iddiası
Şampiyon cimnastikçiler başarıya giden yolu DHA'ya anlattı
Başkan Böcek'ten 105 gün sonra ilk görüntü
Yılmaz Vural'ın eşi Seda Vural'dan son bilgiler
Aşı gönüllüsü profesörden gönüllülere uyarı! 'Bu her aşı için geçerli'
Yunanistan'da, Türk Müftü Mete'nin oturduğu apartmanın asansörüne 'En iyi Türk, ölü Türk' yazıldı