Dr. Jaferi: Ergenlikte yalnızca boy ve kiloya değil, ruh sağlığı gelişimine de bakılmalı

Güven Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uzman Dr. Laden Jaferi, ergenlik sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ergenliğin ne zaman başlayacağının kişiden kişiye değişebildiğinin altını çizen Jaferi, “Genetik özellikler, çocukluk çağı obezitesi ve çevresel faktörler bu süreçte rol oynayabilir. Bazı çevresel kimyasalların hormon sistemi üzerindeki etkileri de araştırılıyor. Ancak her erken ergenlik durumunu çevresel kimyasallara bağlamak doğru olmaz. Ailelerin dikkat etmesi gereken, değişikliklerin hangi yaşta başladığı ve ne kadar hızlı ilerlediğidir. Çocuğun büyüme hızıyla birlikte değerlendirme yapılmalı. Ergenlik çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir. Gençler bu süreçte fiziksel değişimlerin yanı sıra duygusal ve sosyal değişimlerde yaşamaktadır. Ergenlerin görece sağlıklı kabul edilmesi nedeniyle bazı sorunlarının gözden kaçabilir. Gençlerin sormaya çekindiği sorular, konuşmakta zorlandığı sorunlar olabilir. Üstelik yanıtları her zaman güvenilir kaynaklardan alamayabilirler. Bu nedenle sağlık kontrollerinde yalnızca boy ve kiloya bakmak yeterli değildir. Beslenme, uyku, fiziksel aktivite, adet düzeni, cilt sorunları ve aşılar kadar aile ve arkadaş ilişkileri, beden algısı, ruh sağlığı ve riskli davranışlar da ele alınmalıdır” diye konuştu.

‘GELİŞİM KAYGISI GÖRÜLEBİLİR’

Ergenlikte çocukluk döneminden sonraki en hızlı büyümenin yaşandığını belirten Jaferi, “Bu süreç kızlarda genellikle erkeklerden daha erken başlamaktadır. Boy ve kilo artışının yanı sıra vücut yapısı da değişmektedir. Gençler gelişimlerini yaşıtlarıyla karşılaştırabilir ve farklılıklar nedeniyle kaygı duyabilir. Kızlarda ergenliğin ilk belirtisi genellikle meme gelişimi, erkeklerde ise testislerin büyümeye başlamasıdır. Zaman içinde başka bedensel değişimler görülür. Her gencin ergenliğe başlama yaşı ve gelişim hızı aynı değildir. Önemli olan gelişimin yaşına uygun zamanda başlayıp sağlıklı biçimde ilerlemesidir. Duruş bozuklukları, skolyoz, görme kusurları ve erkeklerde meme dokusu büyümesi gibi durumlar da gerektiğinde değerlendirilmelidir. Ergenliğin farklı evrelerinde gençlerin ihtiyaçları da değişebilir. Erken ergenlikte (10–14 yaş) bedensel değişimler ve ‘normal miyim?’ kaygısı daha fazla öne çıkmaktadır. Bu dönemde mahremiyet ihtiyacı ve arkadaş grubu önemlidir. Ancak aile desteğine duyulan ihtiyaç da devam etmektedir. Orta ergenlikte (15–18 yaş) bağımsızlık arayışı güçlenebilir ve aile içinde çatışmalar yaşanabilir. Anlayışlı ve uzlaşmacı olmak, aynı zamanda sınırları net tutmak bu süreci kolaylaştırır. Arkadaşlıklar ve romantik ilişkiler daha fazla önem kazanırken gençlerin düşünme ve değerlendirme becerileri de gelişir. Bununla birlikte dürtüsel davranışlar ve risk alma eğilimi devam edebilir” dedi.

Spor yapan ergenlerin gelişiminin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Jaferi, “Büyüme dönemindeki genç sporcunun yeterli beslenmesi, artan enerji ihtiyacının karşılanması ve kas-iskelet sağlığının korunması önemlidir. Yaralanmaların önlenmesi ve adet gören sporcularda adet düzeninin izlenmesi de bu değerlendirmenin parçasıdır. Ergen sağlığında temel amaç genci fiziksel, ruhsal ve sosyal yönleriyle tanımaktır. Düzenli kontroller, sorunları erken fark etmemize ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını desteklememize yardımcı olur. Gençlerin çekinmeden soru sorabildiği, kendilerini rahatça ifade edebildiği güvenli bir sağlık alanına ihtiyaçları var. Çünkü ergenlik, sağlıklı bir erişkinliğin temellerinin atıldığı dönemdir” diye konuştu.