Sağlık-Yaşam

Stres, çocuklarda DNA haritasını değiştiriyor

Sinem ERYILMAZ - Ömer HASAR / İSTANBUL,(DHA) - 01.12.2018 11:06

KALİFORNİYA'DAKİ Salk Enstitüsü'nden genetikbilimci Fred Gage ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmaya göre erken çocukluk dönemindeki stresin DNA haritasını değiştirdiği sonucuna ulaşıldı. Haliç Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burcu Irmak Yazıcıoğlu, stres faktörlerine maruz kalan bütün canlıların risk altında olduğunu ifade etti.

Kaliforniya'daki Salk Enstitüsü genetikbilimcisi Fred Gage ve arkadaşlarının fareler üzerinde yaptıkları çalışmada doğum sonrasında anne ilgisinin yavruların DNA'sını değiştirdiğini ortaya koydu.

'Genlerimiz doğuştan geldiği şekliyle mi etki gösterir? Yoksa doğum sonrasındaki tecrübelerin genler üzerinde bir etkisi olabilir mi?" sorularına yanıt arayan Gage ve ekibi, bu çalışma ile erken çocukluk dönemindeki stresin DNA haritasını değiştirdiği sonucuna ulaştı.

Erken çocukluk döneminde hücrelerin hızlıca bölündüğünü ifade eden Haliç Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burcu Irmak Yazıcıoğlu, "Çocuklar stres altında olduğu zaman DNA'ların mutasyonel mekanizmalarca bozulmaları ve ayrıca epigenetik mekanizmalarca da düzenlenmeleri söz konusu. Bu yönde çalışmalar var. Tabii ki stresi çeşitlendirebiliriz. Deneyde gösterildiği gibi anne ilgisi veya ilgisizliği bir stres yaratabilir. Bunun yanında çevresel koşullar, beslenme şekli, yaşama tarzı da çeşitli stresler yaratabilir" dedi.

BİRÇOK HASTALIĞA SEBEBİYET VERİYOR

Bu stres faktörlerine maruz kalan bütün canlıların risk altında olduğunu söyleyen Prof. Dr. Burcu Irmak Yazıcıoğlu, "Kısa süreye kadar DNA’mızın stabil olduğu düşünülüyordu. Ancak görüldü ki DNA'mız stabil değil, dinamik bir yapıya sahip. Aslında yapılan çalışmalar gösteriyor ki epigenetik düzenlemeler, kanser, metabolik hastalıklar ve nörorelatif hastalıklara sebep oluyor.  Bunun yanında hareketli genler dediğimiz çalışmada da örneği verilen L1 geni ile benzer genlerin, aslında kanser riskini arttırdığı, hemofili hastalığına sebep olduğu, kas hastalıklarını tetiklediği, psikolojik ve nörodejeneratif hastalıklardan olan alzheimer, parkinson gibi hastalıkları da tetiklediği bilinmekte" diye açıklamada bulundu.

"RUHSAL BOZUKLUKLAR ORTAYA ÇIKABİLİR"

Çocukluk çağı travmalarının vücutta biyolojik olarak bir stres tepkisine sebep olduğunun altını çizen Haliç Üniversitesi Psikoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Atilla Tekin ise, "Bu sebeple de DNA hasarına sebep olarak ruhsal bozuklukların ortaya çıkışını kolaylaştırdığı biliniyor" diye konuştu.

"AİLELER BİLGİLENDİRİLMELİ"

Bu konuda ebeveynlere tavsiyelerde bulunan Dr. Atilla Tekin şunları söyledi:

"Ailelerin bu konuda özellikle ihmal ve istismar kavramlarının ne olduğunu, hangi yaşantıların ya da hangi durumların çocuklar için travma niteliğinde olduğunu bilmeleri gerekir. Ülkemizde bu anlamda pedagojik olarak çok yeterli bir eğitim sistemi yok. Bu yüzden ailelerin çocukların temel duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarının ne olduğuna dair bilgilendirilmeleri uygun olacaktır. Şüpheler söz konusu olduğunda ya da çocukların ruhsal gelişimi ile ilgili olumsuzluklar gözlemlendiğinde bizlere, yani ruh sağlığı çalışanlarına, profesyonellere başvurmalarını tavsiye ederim." 


EN ÇOK OKUNANLAR

Ankara'da Yüksek Hızlı Tren kazası

Baraj kapağı koptu! Valilikten çok önemli uyarı

Tarlasını süren çiftçi buldu! İnanamadılar

29 ilde büyük operasyon! Youtuber kardeşler gözaltında

Antalya Emniyet Müdür Yardımcısı, otomobilinde ölü bulundu

Et restoranında müşteriye meze şoku

EN YENİLER

Suriye sınırında asker teyakkuzda
1 yaşındaki bebeğin boğazından çıktı
Kasko Hasarsızlık Nedir ve İndirimi Oranları Nasıl Belirlenir?
Pilotların sesi grubundan pilotlara yeşil pasaport projesi
BB Erzurumspor Teknik Direktörü Özdilek: "Hiçbir rakipten çekinmiyoruz"
YÖK'ten 'yeni hizmet' açıklaması
İhracatta özgüven arttı, yeni hedeflere odaklanıldı
Okul önünde büyük panik!
Tren kazası soruşturması: İncelemeye gönderildi
1

Ankara'da Yüksek Hızlı Tren kazası

2

Baraj kapağı koptu! Valilikten çok önemli uyarı

3

Tarlasını süren çiftçi buldu! İnanamadılar

4

29 ilde büyük operasyon! Youtuber kardeşler gözaltında

5

Antalya Emniyet Müdür Yardımcısı, otomobilinde ölü bulundu

6

Et restoranında müşteriye meze şoku

7

Ankara'da okullar tatil edildi

8

Kimya mühendisi eski müsteşardan yağ uyarısı: Bu bir cinayettir