'Yeni nesil kuraklık' uyarısı; yağmur yağsa da sular geri gelmiyor
Antalya Bilim Üniversitesi'nden Prof. Dr. Ali Danandeh Mehr, küresel ısınma ile kuraklıkların geçmişe göre daha yıkıcı hale geldiğini belirterek, yağışlar normale dönse bile göllerin ve yer altı sularının eski seviyelerine ulaşmasının yıllar alabildiğini söyledi. Mehr, Antalya için de su krizi uyarısında bulundu.

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında 'Kuraklık Durumu: Günümüz ve Geçmiş' başlıklı sunum yapan Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Danandeh Mehr, geçmişte yaşanan kuraklıklarla günümüzdeki kuraklıkların nedenlerini ve etkilerini karşılaştırdı. Sunum öncesinde Demirören Haber Ajansı'na (DHA) konuşan Mehr, küresel ısınma, artan sıcaklıklar ve su tüketiminin kuraklık sonrası toparlanmayı zorlaştırdığını anlattı.
'KURAKLIKLARIN ÖZELLİKLERİ ESKİSİ GİBİ DEĞİL'
Geçmişte yaşanan kuraklıkların büyük ölçüde doğanın kendi iklimsel değişkenliğinden kaynaklandığını belirten Prof. Dr. Mehr, "150-200 yıl önceki kuraklıkları incelediğimizde, bunların özellikle okyanuslarla bağlantılı atmosferik olaylar ve doğal değişkenlik nedeniyle yaşandığını görüyoruz. Kuraklıklar belirli aralıklarla ortaya çıkıyor, yağışlar normale döndüğünde ise doğa yeniden toparlanabiliyordu. Ancak son 20-30 yılda yaşadığımız kuraklıkların özellikleri eskisi gibi değil. İnsan kaynaklı küresel ısınma nedeniyle kuraklık sona erse bile eski koşullara dönmek artık çok daha zor" dedi.
'DOĞAL BESLENME KAYBI KARŞILAMAYA YETMİYOR'
Kuraklık sonrasında su kaynaklarının yeniden eski seviyelerine ulaşmasının bilimsel olarak 'toparlanma' (recovery) şeklinde tanımlandığını anlatan Mehr, geçmişte bu sürecin daha kolay gerçekleştiğini söyledi. Günümüzde uzun süreli kuraklıklar sırasında yer altı ve yüzey sularının yoğun şekilde tüketildiğini belirten Mehr, "Örneğin Akdeniz bölgemizde göletlerimizin su seviyeleri sürekli düşüyor. Son 4-5 yıl kuraklık yaşandığını düşünelim. Ardından 1 yıl normalin üzerinde yağış gerçekleşse bile bu göletlerin eski seviyelerine dönmesi için yeterli olmuyor. Çünkü kuraklık döneminde yer altı ve yüzey sularını fazladan kullanıyoruz. Doğal beslenme bu kaybı karşılamaya yetmiyor. Su kaynaklarının yeniden eski seviyelerine ulaşabilmesi için uzun süreli yağışlı dönemlere ihtiyaç duyulabiliyor" diye konuştu.
ANTALYA İÇİN SU UYARISI
Antalya ve Akdeniz Bölgesi'nin kuraklık açısından önemli risklerle karşı karşıya olduğunu belirten Mehr, yüksek sıcaklıklar ve sıcak hava dalgalarının kuraklıkla aynı dönemlerde yaşanabildiğini söyledi. Bu durumun orman yangını risklerini de artırdığına dikkati çeken Mehr, Antalya'da özellikle yaz aylarında yoğunlaşan turizm faaliyetlerinin su kaynakları üzerindeki baskısına işaret etti. Mehr, "Antalya'da her yıl 20 milyondan fazla ziyaretçiden söz ediyoruz. Özellikle yaz döneminde kıyı turizmi, oteller ve tatil tesislerinin ciddi su ihtiyaçları bulunuyor. Gelecekte turizmimizin sürdürülebilir olması için Antalya'da su krizi başlamadan tedbirler almamız gerekiyor. Su kaynaklarını nasıl koruyacağımızı, gelecekteki kuraklıkların şiddetini nasıl tahmin edebileceğimizi bugünden tartışmalıyız" dedi.
SICAKLIK ETKİYİ ARTIRIYOR
COP31 kapsamında gerçekleştirdiği sunumda tarihsel ve güncel kuraklıkları karşılaştıran Mehr, geçmişte kuraklığın başlıca nedenlerinin yağış eksikliği ve doğal iklim değişkenliği olduğunu, günümüzde ise insan kaynaklı ısınmanın etkilerinin giderek belirginleştiğini anlattı. Artan sıcaklıkların buharlaşmayı hızlandırdığını, toprak neminin azalmasına ve yüzey sularının daha hızlı tükenmesine neden olduğunu belirten Mehr, sıcak hava dalgalarıyla birleşen kuraklığın tarımsal üretim ve doğal ekosistemler üzerindeki baskıyı artırdığını kaydetti. Mehr'in sunumunda ayrıca kuraklığın yalnızca yağış eksikliğinden kaynaklanan bir doğa olayı olmaktan çıkarak su tüketimi, kentleşme, nüfus artışı ve arazi kullanımındaki değişimlerle daha karmaşık bir soruna dönüştüğüne dikkat çekildi. Özellikle tarımsal sulama ihtiyacının artması, yer altı sularının yoğun kullanılması ve doğal su depolama kapasitesinin azalmasının kuraklığın etkilerini ağırlaştırabildiği belirtildi.
YAPAY ZEKA VE DİJİTAL İKİZLER
Antalya Bilim Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Bursa Teknik Üniversitesi iş birliğinde gerçekleştirilen panelde, iklim krizine karşı yeni teknolojilerin kullanımının da ele alındığını belirten Mehr, yapay zeka ve dijital ikiz teknolojilerinin kuraklıkların tahmin edilmesinde önemli bir araştırma alanı olduğunu söyledi. Mehr, "Akdeniz ve Karadeniz iklimlerini ele alıyoruz. Yapay zeka ile dijital ikiz teknolojilerini birleştirerek iklim krizlerinden kaynaklanan zararları nasıl azaltabileceğimizi değerlendiriyoruz. Kuraklıkları önceden tahmin edebilir miyiz, gelecekte ne kadar şiddetli olacaklarını belirleyebilir miyiz? Bu sorular üzerinde çalışıyoruz" dedi.
SU YÖNETİMİNDE YENİ DÖNEM
Sunumunda, günümüzdeki kuraklıkların daha şiddetli, daha uzun süreli ve etkileri bakımından daha yıkıcı hale gelebildiğini vurgulayan Mehr, mevcut kuraklık izleme ve tahmin sistemlerinin değişen iklim koşullarına ne ölçüde uyum sağlayabildiğinin sorgulanması gerektiğini belirtti. Mehr, kuraklığın yalnızca yaşandığı dönemde değil, sonrasında da tarım, su kaynakları, ekonomi ve toplum üzerinde uzun süreli etkiler bırakabildiğine dikkati çekti.








