Atatürk'ün 57'nci alaya verdiği o emir deşifre edildi

Çanakkale Savaşları Araştırma Merkezi'nde Çanakkale Savaşları'na ait birçok özel belge, arşiv, koleksiyon kitaplar yer alıyor. Merkezin dikkat çeken belgeleri arasında, Mustafa Kemal Atatürk'ün 108 yıl önce Çanakkale Savaşları sırasında, 19'uncu Fırka Kumandanı Mustafa Kemal Atatürk'ün 6 Haziran 1915 tarihli 57'nci Alay'a yazdığı emir uzmanlarca deşifre edilip, araştırmacıların hizmetine sunuldu. Deşifre edilen emirde ise Mustafa Kemal Atatürk'ün, düşman askerlerinin işgal ettiği 57'nci Alay'a ait siperlerin tekrar geri alınması için gerekirse askerlerin ölmesini emrettiği bölüm dikkat çekiyor.

'ASKERE SUBAYA BİLE ÖLÜM EMRİNİ VERMİŞTİR'

Çanakkale Savaşları'nda büyük fedakarlıkların görüldüğünü belirten Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, Türk askerinin ölmeyi göze alarak savaştığını söyledi.

Çanakkale Savaşları'nın en yoğun çatışmaların yaşandığı cephelerden birisinin Arıburnu Cephesi olduğunu söyleyen Kaşdemir, “Mustafa Kemal o dönemde 19'uncu Fırka kumandanlığını yapmıştır. Çok da başarılı bir sevk ve idare yaparak Mehmetçiğe öncülük etmiş, kumanda etmiş ve büyük bir zafer kazanılmasına vesile olmuştur. İşte 19'uncu Fırka Kumandanı Mustafa Kemal Atatürk'ün Çanakkale'yi 'geçilmez' yapan, Çanakkale'yi zaferle sonuçlandıran o emirlerinden bir tanesi Çanakkale Savaşları Araştırma Merkezi'nde bulunmakta ve sergilenmekte, bütün araştırmacılara da açık hale gelmiş durumda. Mustafa Kemal Atatürk, Çanakkale Cephesi'nin kaybedilmesi halinde, Çanakkale'nin geçilmesi halinde ne kadar büyük bir felaket yaşayacağımızı, Çanakkale'nin ne kadar önemli bir yer olduğunu gayet iyi idrak etmiş, büyük bir kumandandır. Bu nedenle Çanakkale'nin ölüm pahasına olsa da geçilmemesi gerektiğini çok iyi biliyordu ve askerlerini bu şekilde motive ediyordu. Özellikle siper savaşlarının çok yoğun yaşandığı, büyük mücadelelere sahne olmuş Arıburnu Cephesi'nde Mustafa Kemal Atatürk'ün 19'uncu Fırkası'nın alayları içerisinde yer alan 57'nci Alay ve onunla birlikte aynı mevzide muharebe eden 27'nci Alay vardı. Bu iki alay özellikle çok büyük bir harbe girmişti ve Çanakkale'ye 'geçilmez' yapan çok önemli alaylardandır" dedi.

'SİPERLERİN KATİYEN TERK EDİLMEYECEĞİNİ EMRETMİŞTİR'

Mustafa Kemal Atatürk’ün askerlerini gece-gündüz hep teyakkuzda tutan ve önderlik eden, canını hiçe sayan ve birçok defa da ölüm tehlikesi atlatmış korkusuz, cesur bir büyük komutan olduğunu vurgulayan Kaşdemir, "Çanakkale'yi 'geçilmez' yapmak için yeri gelmiş çok sert emirler de vermiştir. O emirlerinden bir tanesini de 57'nci Alay'a hitaben de buradan hiçbir suretle hiçbir şekilde ayrılmamak gerektiğini, siperlerin katiyen terk edilmeyeceğini emretmiştir. Düşmana çok yakın olan Arıburnu'nda savunulan bu siperlerin terk edilmesi halinde terk eden askere subaya bile ölüm emrini vermiştir. Bunun anlamı çok açıktır. Burada öleceğiz, can vereceğiz, şehit olacağız ama bu siperleri terk etmeyeceğiz. Çanakkale'yi geçilmez yapacağız. O yüzden Çanakkale geçilmemiştir, geçilememiştir" dedi.

Mustafa Kemal Atatürk'ün 6 Haziran 1915 tarihli 57'nci Alay'a gitmeden önce yazdığı emirde şu ifadeler yer alıyor:

“Düşman 57'nci Alay'ın sağ tarafındaki siperleri işgal etmiştir. Adı geçen alaya gerekirse tamamen ölerek siperlerin geri alınmasını emrettim. Size de ihtiyat taburunuzu sol tarafınıza yanaştırarak iştirak ettiriniz. Ben 57'nci Alay'ın yanına gidiyorum. Benimle oraya ulaşmama kadar telefonla irtibatta bulunuz." (DHA)