Doğada ölü bulunan hayvanlar üzerinde genetik inceleme

Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi-Biyoloji Bölümü bünyesinde bulunan Türkiye’nin en büyük memeli hayvan koleksiyonunda, 9 bini aşkın örnek bulunuyor. Akademisyenler ve öğrenciler tarafından Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan vaşak, tilki, tavşan, dağ faresi, kirpi, sansar ve yarasa gibi hayvanların ölüleri, özel işlemlerden geçirilerek; post, kafatası ve doku materyali haline getiriliyor. Ardından doku örnekleri üzerinde genetik analizler gerçekleştiriliyor. Elde edilen verilerle türlerin genetik çeşitlilikleri ve tür teşhisine yönelik çalışmalar yürütülüyor. Aynı zamanda kafatası ve post örnekleri üzerinden morfolojik incelemeler yapılıyor.

ÇALIŞMALAR BİLİMSEL DERGİLERDE

Bu çalışmalar bilimsel dergilerde makale olarak da yayımlanıyor. Dünyada sadece Konya ve çevresinde yaşayan endemik 'Anadolu Tarla Faresi' (Microtus anatolicus) üzerinde yapılan DNA analizinde bu türün; 'Shidlovsky Tarla Faresi' ve 'Sosyal Tarla Faresi' ile yakın akraba olduğu saptandı. Ayrıca, 'Anadolu Tarla Faresi'nin atasal formlarının kökeninin Güney Kafkasya olduğu ve Pleistosen Çağı'nda Anadolu'ya yayıldığı belirlendi. Bu çalışmaya ilişkin makale Avrupa’nın memeli hayvan bilimi ile ilgili en saygın dergilerinden Mammalian Biology'da yayımladı. Yine Anadolu'nun Doğu Karadeniz bölgesinde ve Kafkasya'da dağılım gösteren kar faresi üzerinde yapılan incelemede, bu türün Türkiye popülasyonunun da Rusya popülasyonundan önemli ölçüde farklılaştığı tespit edildi. Geçen yıl European Zoological Journal Dergisinde yayımlanan bu çalışmada kar faresinin Türkiye popülasyonu farklı bir tür olarak kabul edildi.

EN BÜYÜK MEMELİ HAYVAN KOLEKSİYONU

Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi-Biyoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Derya Çetintürk, 9 bini aşkın örnekle Türkiye'nin en büyük memeli hayvan koleksiyonuna sahip olduklarını söyledi. Çetintürk, “Bu örneklerin post, kafatası ve dokularını kullanarak araştırma faaliyetleri yürütüyoruz. Lisans derslerimizde bu örnekleri eğitim materyali olarak kullanabiliyoruz. Araştırma olarak da post ve kafatasından morfolojik olarak çalışmalar yapabiliyoruz. Dokulardan DNA izole edip genetik çalışmalar, örneğin bu türlerin genetik çeşitlilikleri, türler arasındaki akrabalık ilişkileri gibi çalışma konularımız mevcut. Aynı zamanda ihtiyacımız olduğunda hayvanlara ait materyalleri derslerimizde ve araştırmalarımızda kullanabiliyoruz. Öğrenciler de uygulamalı olarak gelip bu hayvanları tanıyabiliyorlar ve dilerlerse öğrenci projeleri üzerinden etkinliklere katılabiliyorlar. Aynı zamanda lisansüstü öğrencilerimiz, yüksek lisans ve doktora öğrencilerimiz de bu konularda çeşitli çalışmalar yapıp, tezler yapıp, çalışmalara katkıda bulunabiliyorlar" dedi.

'GENETİK ÇALIŞMALAR YAPABİLİYORUZ'

Çetintürk, hayvanlardan aldıkları doku örnekleri ile DNA çalışması da yaptıklarını söyleyerek, "Örnekleri kullanarak DNA izole ediyoruz ve sonrasında da belirli gen bölgelerini çoğaltarak elde ettiğimiz gen dizileriyle genetik çalışmalar yapıyoruz. Hayvanların genetik çeşitlilikleri, aralarındaki akrabalık ilişkileri, tür teşhisi gibi yöntemlerle bu şekilde çalışabiliyoruz. Burada da özellikle lisans öğrenciler bu konuda eğitim görebiliyor ve belirli hayvan grupları üzerine yoğunlaşıp bu hayvanların çeşitlilikleri, filogenetik ilişkileri ve tür teşhisleri hakkında deneyim sahibi olabiliyorlar. Bu şekilde alanlarında uzmanlaşabiliyorlar. Aynı zamanda burası ulusal ve uluslararası iş birliklerine açık. Yerli ve yabancı araştırmacılar gelip çalışabiliyor, iş birlikleri kurabiliyoruz. Ortak projelerimiz ve yayınlarımız devam ediyor" diye konuştu.