Prof. Dr. Aksoy: Karadeniz’in binlerce yıllık porsuk ağaçları tehlike altında
Düzce Üniversitesi Süs ve Tıbbi Bitkiler Üretim, Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmi Aksoy, Karadeniz’in binlerce yıllık tarihe sahip porsuk ağaçları popülasyonunun genç nesillerin yetişmemesi nedeniyle tehlikede olduğunu belirterek, “Avrupa porsuğunu korumak, yalnızca yaşlı ve tekil ağaçları korumakla mümkün değildir. Türün tarihsel yayılışı, genetik çeşitliliği, gençleşme koşulları, hayvanlarla ilişkisi ve değişen iklim birlikte değerlendirilmelidir” dedi.
Düzce Üniversitesi Süs ve Tıbbi Bitkiler Üretim, Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Necmi Aksoy’un da yer aldığı 25 bilim insanının katkılarıyla kurulan konsorsiyumla, ‘Avrupa Porsuk Ağacının Korunması ve İyileştirilmesi İçin Eylem Çağrısı’ makalesi hazırlandı. Makalede porsuk ağaçlarının popülasyonuna ilişkin en temel sorunun genç ağaçların yetişmemesi olduğu vurgulanarak, “Tohum üretiminin az ve düzensiz olması, tohumların geç çimlenmesi, genç fidelerin kuraklığa ve otlanmaya açık olması, türün gelişimini zorlaştırıyor.
Porsuk ağacı çok uzun yaşayan, farklı çevre koşullarına dayanabilen, tarihi ve kültürel değeri yüksek bir ağaç türü. Batı Karadeniz bölgesinde porsuk ağaçlarının yaşı yüzlerce yılla ölçülüyor. Zonguldak’ın Alaplı ilçesinin Gümeli ormanlarında, Karabük’ün Yenice ilçesinin Kavaklı ormanlarında, Düzce’nin Yığılca ilçesinde ‘Gökçeağaç Porsuk Ağacı Tabiat Anıtı’, Bolu’nun Yedigöller Milli Parkı Şelale-Gülen Kayalar-Derin Göl arasındaki yürüyüş parkurunda da birçok yaşlı ‘Anıt Porsuk Ağacı’ bulunuyor. Dayanıklı yapısına rağmen porsuk ağacı popülasyonu iklim değişimleri, insan faaliyetleri, aşırı kesim, habitat parçalanması, yangın, yoğun otlatma ve yetersiz gençleşme nedeniyle geriliyor” denildi.
Avrupa porsuğunu korumanın yalnızca yaşlı ve tekil ağaçları korumakla mümkün olmadığını belirten Prof. Dr. Necmi Aksoy, “Türün tarihsel yayılışı, genetik çeşitliliği, gençleşme koşulları, hayvanlarla ilişkisi ve değişen iklim birlikte değerlendirilmelidir. Bu kapsamda uluslararası konsorsiyumun porsuk ağaçlarının korunması üzerine çalışması oldu. Biz de bu çalışmada üzerimize düşen görevi yerine getirdik. Araştırmada 25 soru üzerinde duruldu. Çalışmada, bu sorular üzerinden cevaplar aranarak, porsuk ağacının geleceğine yönelik öneriler sıralandı. Sorulardan örnek vermek gerekirse, ‘Porsuk ağaçları, doğallaştırma çalışmalarına nasıl dahil edilebilir?’, ‘Baskı altında gelişimini sürdüren genç porsuklar, açıklık oluştuğunda ne ölçüde hızlı büyüyerek üst tabakaya ulaşabilir?’ şeklindeydi. Bu çalışmayla, bölgede binlerce yıldır var olan porsuk ağaçlarının popülasyonunun korunması ve gençleştirilmesine katkı sağlanacağını düşünüyoruz” dedi.