Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı başladı

Sıfır Atık Vakfı, Van Valiliği, Bitlis Valiliği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Bitlis Eren Üniversitesi ile Van ve Bitlis Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl müdürlükleri iş birliğiyle düzenlenen 'Gelecek İçin Van Gölü Havzası-Ortak Akıl Platformu Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı' başladı. Türkiye'nin en önemli doğal yaşam alanlarından olan Van Gölü Havzası'nın çevresel, ekonomik, sosyal ve kültürel geleceğinin ele alındığı çalıştay, Edremit ilçesindeki otelde düzenlendi. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Burak Demiralp, Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, Van Valisi Ozan Balcı, Bitlis Valisi Ahmet Karakaya, AK Parti Van Milletvekili Kayhan Türkmenoğlu, İl Jandarma Komutanı Tuğgeneral Mücahit Avkıran, İl Emniyet Müdürü Murat Mutlu, Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Halil İbrahim Güray, Bitlis Eren Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necmettin Elmastaş ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş'ın yanı sıra siyasi parti temsilcileri, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri programa katıldı. Çalıştayda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Su ve Toprak Yönetimi Daire Başkanı Menderes İşçen, ‘Van Gölü Havzası 2026 Durum Raporu’nu sundu.

'VAN İÇİN BÜYÜK SEFERBERLİK VAR'

Çalıştayın açılışında konuşan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Burak Demiralp, Van'da kurumlar arasında güçlü bir koordinasyon bulunduğunu belirterek, "Vanlı hemşehrilerimizin gerçekten şanslı olduğunu düşünüyorum. 2 valimiz Van için büyük özveriyle çalışıyor. Milletvekillerimiz, il başkanımız, Sıfır Atık Vakfı Başkanımız, Cumhurbaşkanı Başdanışmanımız adeta Van için seferber olmuş durumda. Tüm bakanlıklarımızla koordinasyon içerisinde Van'a nasıl daha fazla hizmet edebiliriz anlayışıyla çalışmalar yürütülüyor. Ben kendilerine huzurlarınızda teşekkür ediyorum" dedi.

Türkiye'nin çevre ve iklim politikalarında önemli bir noktaya ulaştığını söyleyen Demiralp, "Türkiye, bugün çevre ve iklim politikalarında sadece takip eden değil, küresel ölçekte takip edilen bir konuma erişmiştir. Bu başarının arkasında Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ortaya konulan ‘2053 Net Sıfır Emisyon’ ve ‘Yeşil Kalkınma’ vizyonu bulunmaktadır. Ülkemizin doğasını koruma ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etme kararlılığı devlet politikası haline gelmiştir. Bununla birlikte sınırları aşarak küresel bir çevre hareketine dönüşen Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi'nin himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Seferberliği, iklim krizi mücadelemizin en güçlü sivil toplumsal dayanağı olmuştur" ifadelerini kullandı.

'VAN GÖLÜ YAŞAYAN BİR COĞRAFYADIR'

Van Gölü'nün yalnızca su kütlesi olmadığını vurgulayan Demiralp, "Van Gölü ve havzası etrafındaki tarım alanları, sulak alanları, endemik biyolojik çeşitliliği, kültürel hafızası ve ekonomik geleceğiyle Türkiye'nin en önemli ekosistemlerinden biridir. Van Gölü gelecek nesillere aktarmamız gereken yaşayan bir coğrafyadır. Ancak küresel iklim değişikliği, kuraklık, su stresi ve hızlı kentleşme gibi tehditler, bu eşsiz havzanın sınırlarını zorlamaktadır. Biz bu tehditlere seyirci kalmayı reddeden, sahada irade gösteren bir anlayışın temsilcileriyiz" diye konuştu.

Van Gölü Havzası Koruma Eylem Planı kapsamında yürütülen çalışmaları anlatan Demiralp, "Burada laf üretmiyoruz, icraat üretiyoruz. Sonuçları rakamlarla ortada. Arıtmada adeta devrim yaptık. 2020 yılında Van'da belediye nüfusunun atık su arıtma oranı yüzde 38,4 seviyesindeydi. Bugün 2025 sonu verileriyle bu oranı yüzde 98,9'a, havza genelinde ise yüzde 99,8'e çıkardık. Van Merkez İleri Biyolojik Atık Su Arıtma Tesisi'ni devreye aldık. Göle yönelen kirlilik oklarını kırdık. Gürpınar'dan Muradiye'ye kadar tesislerimizi işletiyoruz. Altyapısı eksik tek bir ilçe bırakmamak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz" dedi.

Dip çamuru temizliği çalışmalarına da değinen Demiralp, "Eylül 2020 yılından bu yana yürüttüğümüz çalışmalarla Van'da 2 milyon 100 bin metreküp, Bitlis'te ise 43 bin metreküp dip çamurunu tamamen havzadan uzaklaştırdık. Sıfır atık ve mavi dönüşümü başlattık. Entegre katı atık tesislerini devreye alırken, gölün etrafındaki kirlilik odaklarını bertaraf ettik. Vahşi depolamanın önüne geçtik. Belediyelerimizin tamamına yakınına Sıfır Atık Belgesi’ni verdik ve 230 binden fazla vatandaşımıza eğitimler verdik. Bakanlık olarak Van'a altyapı, sıfır atık projeleri ve temizlik araçları için toplam 480 milyon lira, Bitlis'e ise 568 milyon liranın üzerinde doğrudan destek sağladık. Van Gölü'nü sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı olarak tescil ettirerek hukuki olarak koruma altına aldık" diye konuştu.

'2050 VİZYONUNUN ANAYASASINI YAZACAĞIZ'

Çalıştayın önemine değinen Demiralp, "Bu çalıştay, kamu kurumlarından üniversitelere, özel sektörden sivil toplum kuruluşlarına kadar herkesin katkı sunacağı ortak akıl platformudur. Burada sadece bugünü değil, COP31 perspektifiyle Van Gölü Havzası'nın uluslararası önemini güçlendirmeyi ve en önemlisi ‘Van Gölü Havzası 2050’ vizyonunun anayasasını yazmayı hedefliyoruz. Bu yıl ülkemizde Birleşmiş Milletler’in en büyük organizasyonu olan COP31 İklim Taraflar Konferansı Antalya'da ülkemizin ev sahipliğinde düzenlenecek. COP31 Başkanımız Sayın Bakanımız Murat Kurum'un her fırsatta vurguladığı gibi bizim COP31 temamız diyalog, uzlaşı ve aksiyon olarak belirlendi. Aynı anlayışı Van Gölü Havzası'nda da hayata geçireceğiz. Buradan çıkacak sonuç raporu ve ortak sonuç bildirgesi ilgili bakanlıklarımızın stratejik yatırım planlarına doğru yön verecektir" sözlerini kullandı.

'VAN GÖLÜ TARİHİNİN EN KAPSAMLI ÇALIŞTAYLARINDAN BİRİ'

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş da konuşmasında, Van Gölü Havzası'nın Türkiye'nin en önemli doğal miraslarından biri olduğunu belirterek, "Bugün burada yapılan toplantı Van Gölü tarihinin en kapsamlı çalıştaylarından biridir. Bu salonda 14 farklı bakanlıktan temsilcilerimiz bulunuyor. Üniversitelerimiz, valiliklerimiz ve Van Gölü Havzası’na dair söz söylemek isteyen bütün paydaşların bir araya geldiği bu toplantıda tek hedefimiz var. Van Gölü'nü gelecek nesillere güçlü şekilde aktarmaktır" dedi.

Çevre sorunlarının küresel boyutuna dikkat çeken Ağırbaş, "Bugün dünya ciddi bir çevre felaketiyle karşı karşıya. Artık doğmamış çocukların kanında mikroplastiğe rastlıyoruz. Dünya bir çevre felaketine doğru sürükleniyor. Bu felaketin sonunda kurtulamayacağımız, kurtaramayacağımız bir dünya bulacağız. Biz artık bizden sonra gelecek nesillere değil, kendi neslimizi bile tehlike altına almış durumdayız. Antalya ve Ege kıyılarında çöpler kıyıya vuruyor. Plastiklerle mücadele ediyoruz. Yakın zamanda plastik raporumuzu açıklayacağız. Vatandaşımızın da en büyük eleştiri konularından bir tanesi olan atık ithalatı ile alakalı da çok ciddi söylemlerimiz olacak. Toplumun bütün taraflarını, paydaşlarını aynı masa etrafında toplayarak vatandaşımızın vicdanının rahat edeceği kararlar alınmasına vesile olacağımızı ifade etmek istiyorum" diye konuştu.

'DESTEĞE İHTİYACIMIZ VAR'

Van Gölü Havzası'nın kadim bir bölge olduğunu belirten Ağırbaş, bölgenin korunmasında, toplumun desteğinin önemine işaret ederek, "Dün Bahçesaray'a giderken çok farklı görüntülerle karşılaştık. Vatandaşlarımız birçok alanda kolaya kaçıyor. Çöplerini çöp konteynerine atmak yerine ne yazık ki bazen derelerimize veya doğal alanlarımıza atarak çevre kirliliğine sebebiyet veriyor. Bizler vatandaşlarımızla beraber bu süreci değiştirmek zorundayız. Çünkü doğaya attığımız veya dereye bıraktığımız her çöp, bizimle beraber en az 400 yıl boyunca yaşıyor. Nehirlere bırakılan çöpler, o nehrin sularıyla beraber Van Gölü'ne ulaşıyor. Daha sonra bakanlıklarımız da Van Gölü'ndeki çöpleri toplamak için ayrı yatırımlarla yüzey veya dip temizliği ile ekonomik olarak çeşitli harcamalar içine giriyorlar. Eğer atığı doğru bertaraf edersek, atıklarımızı çöp konteynerlerine atarsak, bakanlıklarımız yüzey temizliğine ayırdığı parayı bu şehrin kültürüne, sanatına, turizmine ayrılabilir. Van Gölü Havzası’nda yaşayan hemşerilerimizden özel olarak istirham ediyorum” ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin su fakiri olan ülkeler arasında olduğunu da belirten Ağırbaş, "Suyumuza hep beraber sahip çıkmazsak, sulak alanlarımızı hep beraber korumazsak yarın ciddi bir susuzluk tehlikesiyle karşı karşıya geleceğimizi buradan ifade etmek istiyorum. Bakınız, basını, televizyonu takip ediyorsunuz, orada da izliyorsunuzdur. Ne yazık ki hemen hemen her yıl televizyonlarımızdaki en önemli haberlerden bir tanesi, acaba bu dönem yağış olacak mı? Yağmur dualarına çıkıyoruz. Evet yağmur dualarına çıkalım. Allah'a şükredelim ama Allah'ın verdiği suyu, Allah'ın verdiği nimetleri mevcut durumda da korumak ve daha ileriye taşımak zorundayız. Modern sulama sistemleriyle suyu tasarruflu kullanacak sistemlerle suyumuzu gelecek nesillere aktarmak zorundayız. Sıfır Atıf Vakfı olarak yeni bir çalışmanın içerisindeyiz. Vatandaşımızın çeşmelerden akan suyu içebilmesi için yeni aparatlar geliştiriyoruz ve inşallah onları yaygınlaştırarak vatandaşlarımızın çeşmelerinden akan suları da içilebilir olarak onlara ulaştırılacak modelleri geliştiriyoruz" diye konuştu.

'2050 VİZYONUMUZ BUGÜNDEN BAŞLIYOR'

2050 vizyonunun önemine değinen Ağırbaş, "Bizler 2050'yi yalnızca uzak bir tarih olarak görmüyoruz. 2050 bugünden başlayarak alacağımız kararların ortak hedefidir. 2050 vizyonumuzda iklim değişikliğine dirençli, su güvenliğini sağlayabilmiş, biyolojik çeşitliliğini koruyan döngüsel ekonomik anlayışı benimsemiş bir Van ve Van Gölü havzası inşa etmek istiyoruz. Son olarak bildiğiniz üzere bu yıl Türkiye, Birleşmiş Milletler’in taraflar konferansı yani COP 31'e ev sahipliği yapacak. Dünyanın en büyük toplantılarından biri olan COP31'de Türkiye'nin liderliğinde iklim, çevre, sıfır atık ve buna bağlı meseleler dünyanın 193 ülkesinin katılımıyla konuşulacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız aynı zamanda COP31 Başkanımız Sayın Murat Kurum'un liderliğinde çok önemli adımlar atıldı" dedi.

Dünyanın farklı coğrafyalarında 100 binden fazla ismin katılacağı COP31'de Van Gölü Havzası’nda yapacakları çalışmaları dünyaya iyi uygulama örneği olarak göstermek istediklerini belirten Ağırbaş, "Vanlı ve Bitlisli hemşehrilerimizle beraber, Van Gölü Havzası’nı dünyaya duyurmak istiyoruz. Bu kentlerin turizmini geleceğini dünyaya anlatmak istiyoruz. En önemli destekçimiz Van ve Bitlis'te yaşayan kıymetli hemşehrilerimiz" ifadesini kullandı.